(Woar gebeurd ien Piederziel. Een groots en metslepend aventuur)
Wij schrieven 1950: De legere schoel ien Piederziel, aane weg noar De Leegte. Ik was een vanne schoelkiener, iene klas bij Juffrouw Van der Meulen of al bij Meester Lutgendorff. Het was een goeie rustige schoel ien die joaren noa de oorlog. Kiender mozzen wel es iene hoek stoan of ze werren, bij zwoardere delicten, ien et turfhok zet om of te koelen. Och, och, almoal klein leed vanzels. Meer niet. Moar et kon ok wel iendrukwékkender vörm aannemmen: Niet voak, moar ’t kwam wel es veur: de plietsie bij de schoel. Ai! Dat was doedestieds iene persoon vanne veldwachter Plietsie De Jong.
Bij ons ien et dörp was gien eigen plietsie; wij wedden iene goaten holden deur De Jong uut Visliet. Ien onze fantesie een soort Bromsnor moar hij zaag er stringer uut ien mien herinneren, veural deur zien grode plietsiepet. Het Gezag! As hij dan aal es op schoel kwam begon het iene klas te zoemen: ‘Plietsie De Jong idder, oe oe!’ Veur wèl zol er kommen, wel haar wat doan? Zo ston er dan ieneens ien ’t klaslekoal, Meester Lutgendorff, die wadder ok bij.. Wel, wèl harren er ontoeloatboare dingen doan? En wát dan? Hoe ging dat? Een poar kiener mozzen dan mèt, buuten et lokoal, dan werden ze verheurd en ernstig toesproken. Moar ja, doar bleef et niet altied bij. Adde Criminaliteit hard toesloagen haar, kon et Gezag niet volstoan met een ienvollige schrobbering. Dan mosser stringer optreden worren.
Ik wadder zo ok een keer de pineut. Wat dan? Nou ik haar bij een boer ien het maisveld (Wèr as nou het sportveld is) lopen met nog een poar jonges. Ja, dan kreeg je dér padjes deur, der laag wat mais plat en, nou ja, ‘de hele oogst mos as verloren worden beschouwd’. Zo leek het wel: dit kon ècht niet deur de beugel; dit was te slim en wij loofden dat ok nog. Moar ik was niet de enigste delinkwint, der warren nog meer dingen mis: ik wiet niet meer wat. Goenent hadden een kat pest of bij één aan de deur hard ‘Volk!’ roepen (en dan naaiden ze vot, láchen netuurlek); Of krudeldoorns stolen.. Ik wiet niet hoe as Plietsie De Jong dit almoal wis… En dan:
‘Meester, deze vijf kinderen moeten zich morgen om 2 uur melden op het politiebureau in Visvliet!’
Ik wiet niet meer percies, wèl atter mèt mozzen, en ik zel ok om ‘privacy-redenen’ dizze misdoadigers aan heur kleinkiener niet verroaden. Zo hollen wij nander wat uut de wiend, toch?
Nou ja, ’t was die middag goed weer; dus wij op noar Visliet over het Vislieterpad. Ien et begun was dat een stienen pad met lösse bakstienen, liep laans et Diep; verderop was een stuk grasland, dan over een boereree en zo kwam je dan oppe Stroatweg, niet aal te ver meer van et kerkhof. En toen heel deemoedig en schuldbewust dwasdeur Visliet noar et plietsieburo aan de weg noar Boerem en Butenpost. Dat was een buro aan huus, ik wiet et niet persies meer, ik loof host met een klein apart koamerke. Ja, dèr ha je Plietsie De Jong al. Wat nou? Alles nog weer es deurnommen en opschreven. O, o, wat hadder dèr? Wat dudder nou? Hij rolde met een soort inktrol over onze rechterhand en dan mozzen wij die hand ofdrukken op een wit bladje pepier. Zaag er toch wel beroerd schuldig uut; en dan bleef dat bewiesstuk achter ien et plietsiearchief (ik denk nou: de prullebak, ha, ha).
Zo stonnen wij as schoelkiener uut Piederziel der dus mooi verdacht op. Moar het leed was leden, wij mochten weer noar huus, ien de suus van alle emoties. Het meest slimme wat mij bijbleven is, dat een van de wichter onnerweegs begon te speien. Hele moag van streek, hoe kin dat? ‘Ik docht, dat wij iene gevangenis kommen zollen en dan kriegst brood met spinnen te eten. Moar ik docht, as ik loos bin dan kin ik beter veuroaf veul eten, dan krieg ik die spinnen niet! Moar ik denk nou , dat et te vet was.’
Toen we weer ien Piederziel warren kregen we wel meer proatjes, dat wel. Moar nou, een dikke 70 joar loater heb ik heurd dat gienéén van die vijf kiener meer van ’t rechte pad ófweken is. Goedzo, dat kin allennig moar kommen deur de starke koerscorrectie van Plietsie de Jong! Zo zit et!
Bouwe van der Weide, Lelystad