Van begin tot eind, 70 jaar Chr. Onderwijs in Pieterzijl



”Op 12 december 1910 werd een eerste bestuursvergadering gehouden om te komen tot een Vereniging voor Chr. Onderwijs in Pieterzijl. 28 december daaropvolgend werd een eerste ledenvergadering belegd. Op de bestuursvergadering van 1 mei 1912 deed de voorzitter de verrassende mededeling, dat Hare Majesteit de statuten had goedgekeurd.
Men was met vergaderen gestart in 1910, maar er moest natuurlijk wel een school en een woning komen. Er werden twee huizen aangekocht, een voor f 817,25 als bouwterrein voor de nieuwe school en een voor f 362,50 voor de onderwijzerswoning. De aankoop verliep vlot, maar na kopen kwam het betalen. De vereeniging had wel een kas, maar die was nog bijna leeg. Gelukkig zat in het schoolbestuur een kapitaalkrachtig man. Bakker Geert de Jong was de eerste geldschieter. De familie Gerritsma stelde de hypotheek voor de nieuwe school beschikbaar voor een minimum aan rente. De school werd gebouwd door E.de Jong uit Munnekezijl. J Mook (grootvader van onze huidige dorpsbewoner S.Mook) werd de dagelijks opzichter. Jelle Datema was opperman.
Toen de school klaar was, waren er nog geen banken, maar Burum had banken over. Pieterzijl wou graag die banken en het liefst cadeau. Dat zou wel mooi zijn, zei men in Burum, maar weggeven doen we niet. Wij willen f 1,50 per bank. Hoe Pieterzijl het ook probeerde, het kon wat Burum betrof wel doorgaan, maar dan f 0,75 per zit. Het waren tweepersoonsbanken, dus.....
Op 2 juli 1913 werd de eerste bestuursvergadering gehouden in de nieuwe school. Het eerste hoofd B.H.Gerritsma werd benoemd. Hij werd geinstalleerd op 17 juli.
Als schoolschoonmaker werd benoemd J. van der Molen voor f 22,-- per jaar. Er werd een onderwijzeres benoemd: mej. D. van der Hoek. Iedereen werkte mee, er staat o.a. in de notulen vermeld dat een werknemer graafwerkzaamheden verrichte in de tijd van zijn werkgever en daarbij niet werd gekort in zijn loon. Als bijzonderheid staat erbij, dat deze werkgever geen lid van de Schoolvereniging was of is geweest. Hieruit blijkt de eensgezindheid en de samenwerking.


De school werd feestelijk geopend (zie het hieronder opgenomen verslag in de Nieuwe Provinciale Groninger Courant van 29 juli, geschreven door het schoolbestuur. Een eerder in genoemde courant geplaatst verslag was schijnbaar niet naar de zin van het bestuur).

“Pieterzijl, 29 juli.
't Was onlangs voor onze schoolvereniging een zeer gewichtige dag. Onze school werd plechtig geopend. 's Morgens werd feest gevierd met de kinderen. 's Middags optocht met paarden en muziek. Tevens werd ook onze 100-jarige onafhankelijkheid herdacht.
's Avonds waren de beide schoollokalen geheel bezet met belangstellenden. Om 7 uur werd het feest geopend door den voorzitter van het bestuur, I.Lollinga, die verzocht te zingen ps.138:1 en daarna voorging in gebed. Spr. las Ps.78 de verzen 1-8 en sprak vervolgens een openingswoord waarin hij ons in de eerste plaats bepaalde bij het eeuwfeest van Neerlands Onafhankelijkheid. Ten tweede wees de voorzitter ons op het groote feit: de opening van de Chr. school te Pieterzijl en de beteekenis van het Chr. Onderwijs. Hij vertelde van het ontstaan der schoolvereeniging en wekte op om het Chr.onderwijs te steunen met gebed en gaven.
Namens het schoolbestuur werden het hoofd, de heer B.H.Gerritsma van Bedum, en mej. B.v.d.Hoek van Pieterzijl toegesproken, en de genoodigden van elders. Verder werd aan alle aanwezigen een hartelijk welkom toegeroepen. Hierna gaf de voorzitter het woord aan den Wel Eerw. Heer ds. Jansen van Burum, die het hoofd en de onderwijzeres met eene schoone rede installeerde.
De heer K.W.Gerritsma, vader van het nieuwe hoofd, sprak een ernstig woord tot zijn zoon en tot de vergadering. Hierop verbond het jeugdige hoofd zich met een pittige rede aan de school en dankte het bestuur voor het in hem gestelde vertrouwen.
Vervolgens spraken nog tot ons de heeren Huizenga van Groningen, J.Lever te Groningen, onze wethouder K.v.d.Hoek, Stiksma h.d.s. te Bedum, H.Nienhuis h.d.school te Munnekezijl, J.de Haan h.d.school te Visvliet, E.Meindertsma voorz. van het schoolbestuur te Burum, E.H.de Vries van Warfstermolen, en ds.A.de Boer van Grijpskerk. ’t Was een heerlijke avond. Alle sprekers werden met groot genoegen aangehoord. Het Chr. Muziekkorps van Grijpskerk verhoogde de feestvreugde niet weinig door zijn schoone muziek.
‘t Was dan ook reeds 2 uur, toen de voorzitter nog een kort slotwoord sprak en allen dankte voor de betoonde belangstelling en de goede woorden gesproken door de sprekers. Daarna sloot ds. De Boer na het zingen van ps.72:11 met dankgebed. Allen keerden hoogst voldaan huiswaarts. Dat het ook deze school welga.
De school is begonnen met 51 leerlingen”.

(Naschrift van H.B.Gerritsma uit Winsum, kleinzoon van genoemd
hoofd K.W.Gerritsma:
”Ik vermoed dat dit verslag is geschreven door K.W.Gerritsma. Het “jeugdige schoolhoofd”vierde op de dag van zijn installatie zijn 23e verjaardag. Hij staat vermeld _ met sjieke stroohoed + wandelstok_ op de foto die Pottjewijs ’s middags maakte van de “School met optocht”. Van deze foto zijn ansichtkaarten gemaakt”.

Meester Gerritsma werd in 1914 – 1918 opgeroepen in militaire dienst. Daar de familie Gerritsma meerdere onderwijzers telde kon alles gewoon doorgaan. In september 1919 ging meester Gerritsma Pieterzijl verlaten, hij ging naar Utrecht. Hij werd opgevolgd door zijn zwager meester de Boer. Deze meester reed op een motorfiets, wat men toen een stoomfiets noemde. In die tijd waren er onder de jeugd ook wel die aardbeien lusten. Meester had aardbeien en die waren rijp voor de pluk en dat wisten de jongens ook. Enkele van meesters leerlingen zagen meester eens wegrijden op zijn motorfiets, het dorp uit. Maar de motor met meester kwam te gauw terug. Ze werden gepakt, hoewel één ontsnapte. Eis en vonnis: zoveel klappen als geplukte aardbeien.
Meester de Boer vertrok in 1923.Hij werd opgevolgd door meester T.Koudenburg. Deze heeft zich toen al ingezet voor het stichten van een eigen Gereformeerde Kerk. Dat lukte niet, men dacht dat het niet kon. Meester Koudenburg vertrok in 1931 naar Jutrijp-Hommerts. Na hem werd meester Blokzijl op 28 januari 1931 geïnstalleerd. Ook al in de dertiger jaren werd de school bedreigd met opheffing wegens bezuinigingen. Dit is toen goed afgelopen, omdat bijzondere scholen gebouwd voor 1920 niet vielen onder dit besluit. In 1935 was het aantal leerlingen 34. Meester Blokzijl behaalde in Pieterzijl zijn landbouwacte. Op 29 september 1938 nam hij afscheid wegens benoeming aan de Landbouwschool in de Wieringermeerpolder.
Op de 3e oktober 1938 werd meester Lutgendorf hier geïnstalleerd. Al gauw kwamen de moeilijke jaren 1940-1945. Het dorp Pieterzijl werd ook getroffen door de wreedheden van de Duitse bezetter. De school moest soms worden gesloten wegens brandstofgebrek.



In 1952 had de eerste verbouwing van de school plaats.
Op 18 juli 1952 vetrok meester Lutgendorf naar Canada. Op 3 september werd meester ter Huizen uit Warfum hier geïnstalleerd. Hij was de man die actie voerde om een speelterrein los te krijgen bij de gemeente. Dat is gelukt, maar meester was daarna al gauw vertrokken. In 1957 vertrok hij naar Hoogkerk.
Meester ter Huizen werd opgevolgd door meester J.Kuipers. Dit was deman, die in de geschiedenis van de school veel heeft betekend, iets waarvoor wij veel waardering hadden.Hij heeft een groot aandeel gehad in de voorbereiding en de bouw van de nieuwe school. De school en de schoolvereniging hebben veel aan hem te danken. Hij vertrok in 1964 naar Grootegast, waar hij op 8 januari 1978 op 47 jarige leeftijd is overleden. Na meester Kuipers kwam meester de Vries. Hij werd op de ledenvergadering van 17 september 1964 benoemd en op 23 december 1964 is hij met zijn gezin in Pieterzijl komen wonen. Het was een ijzig koude winterdag.
Op 11 maart 1965 werd de nieuwe school officieel geopend door burgemeester Mulder. Er werd gesproken van een prachtig gebouw, wat was het allemaal mooi. We vierden het 50-jarig jubileum, het was feest.


Foto nieuwe school, gezien vanaf wat nu het sportveld is.

Er waren oud-leerkrachten, oud-bestuursleden en oud-leerlingen aanwezig. Op 23 december 1970 vroeg meester de Vries ontslag per 1 april 1971, wegens zijn benoeming aan een school te Zwolle. Op de ledenvergadering van 21 januari 1971 werd als opvolger van meester de Vries benoemd dhr. J.Lootsma uit Middenmeer. Op 22 maart 1971 werd afscheid genomen van meester de Vries en werd meester Lootsma geïnstalleerd. Meester Lootsma is met zijn gezin nog in ons midden”.

De heer Riemersma sprak de familie Lootsma als volgt toe:
”Meester toen u werd geïnstalleerd werd er gezegd: “Als men niet aan aanstellerij doet, is het prettig wonen in Pieterzijl”. Dat hebt u dan ook niet gedaan en uw vrouw evenmin. Het is echter een droeve zaak dat de school in Pieterzijl moet sluiten. Ik vind het een lichtpunt dat u als meester met de kinderen mee naar Visvliet gaat. De band tussen u en de kinderen blijft hierdoor bestaan. Evenzo de band met het dorp. U bent met uw vrouw hier gekomen met drie dochters. Als de tekenen niet bedriegen hebt u straks ook drie zonen. Ik hoop meester dat u met uw gezin nog lang inwoners van Pieterzijl blijft”.

”Ik hoop ook dat er in de toekomst een prettige samenwerking tussen Visvliet en Pieterzijl mag zijn. Mijn wens is ook dat het christelijk onderwijs voortgang mag vinden, hoewel ik mijn ogen niet sluit voor de donkere wolken aan de hemel. Ik las in oude notulen dat de ouders 12½ cent per kind per week moesten betalen. Er was een verzoek van een weduwe binnengekomen om 10 cent te mogen betalen, meer kon ze niet missen.

Het gaat nu wel wat gemakkelijker. In het nu 70-jarig bestaan hebben negen Hoofden deze school gediend en veertig onderwijzers en onderwijzeressen.
Het bestuur bij de oprichting was:
I.Lollinga, voorzitter
Geert de Jong, secretaris J.Datema, lid
D. van der Berg, penningmeester G.Noordhof, lid
E.Stroobosscher, controleur Joh. Bruning, lid

Er werd gesproken van een school van dubbeltjes en kwartjes.Het eerste hoofd ging zelfs in de vakantie collecteren. Hij ging o.a. naar Lollum in Friesland en kwam thuis met f 37,25 . Zo zou ik wel door kunnen gaan. Ook nu zie ik oud-personeelsleden, oud-bestuursleden en oud-leerlingen, tot uit Canada aan toe.
Als slot wil ik u de huidige bestuursleden noemen:
S.Mook, voorzitter
A.Feitsma – van Timmeren, secretaresse
J. van der Horn, penningmeester K.Kingma, lid
A. van der Berg – Luchtenburg, lid G. van der Heide, lid
D. van Dellen, lid

Ik dank u”. A.Riemersma

**********

Bijlagen

Op de zolder van de woning van het H.d.S, hetgeen staat voor Hoofd der School, werd een kasboekje gevonden, zoals hieronder afgebeeld. Op de eerste pagina stond: Een schreeuw om hulp

  

”Lange tijd was er te Pieterzijl gehoopt op, gewerkt voor en gebeden om een Christelijke school. Thans kunnen we met dank aan God zeggen: de school is in ’t laatst van Juli geopend. Tot dusver moesten de kinderen ver loopen om een Christelijke school te bezoeken of anders naar de Openbare school. Financiëel staan we hier echter zeer zwak. De leerlingen zijn allen uit arbeidersgezinnen. (…..). Wanneer er geen hulp van buiten komt kunnen de tractementen van het Personeel niet uitbetaald worden, daar de schuld onmogelijk grooter gemaakt kan worden”.



De rest van dit boekje is gevuld met de verantwoording van de ontvangen bijdragen uit o.a.: Leeuwarden, Groningen, Ede, Amsterdam, Delft, Rotterdam, Den Haag, Hoogezand-Sappemeer, Middelburg, Grijpskerk, Zoutkamp, Lutjegast, 't Zandt, enz.(?).



De bedragen: overwegend ƒ 0,50 en daarop volgen meerderen van ƒ 1,–. In Amsterdam enkele van vijf gulden, sommige van ƒ 2,50 o.a. "Mevr. de Wed: P.W.S." uit Amsterdam.
Slechts op één plaats is iets van het opgehaalde afgetrokken, n.l.: gids ƒ 1,– & reiskosten ƒ 1,25, blijft ƒ30
Het boekje is klein: 10,5 cm breed en hoog 16 cm. Op ieder blad 15 tot 20 namen. Meestal werd per blad het totaal vermeld. Totaal is in dit boekje ca. ƒ 300,– verantwoord.
Midden tussen al de getallen staat als aanbeveling: "Ik Ondergetekende beveel deze collectant voor de school met de Bijbel te Pieterzijl ten zeerste aan, aangezien ik daar goed bekent ben, en ook wel met de nood die daar heerst. Steunt ook dit met uwe gaven. (naam v/d gever)" en hij geeft ƒ 1,50 . Het totale resultaat van deze aanmoediging is tien gulden. Daarna is het boekje 'uit'.

Tegenwoordig zullen wij zeggen: giften van die grootte zijn niet de moeite waard. Maar de vijftig cent van toen waren veel meer waard dan de twee kwartjes van ruim vier (?) jaar geleden. Zo ook de totaal verantwoorde ƒ 300,– Bedenk dat wel!! (NOW)

Op dit boekje, uit 1913, zit een etiket dat vermeld:
Christelijke school
te Pieterzijl
Boekhandel - Riemersma – Grijpskerk

Bronnen:
Dhr. A.Riemersma, zijn rede tijdens een reunie (woordelijk overgenomen). Deze reunie was tevens het einde van de Chr. School te Pieterzijl
Mw. G.Zijlstra, kasboekje




© 2013-2017 pieterzijl.net. Heeft u opmerkingen/suggesties of kopij voor de website, schroom niet maar stuur een mail naar: webmaster@pieterzijl.net


Disclaimer: Aan de inhoud van deze website kunnen geen rechten worden ontleend. De verstrekte informatie kan eventueel zonder aankondiging, gewijzigd, aangevuld of verwijderd worden. De inhoud van deze website mag alleen worden gebruikt voor prive gebruik. Het is niet toegestaan de inhoud van de site te verspreiden, op welke wijze dan ook, zonder uitdrukkelijke, voorafgaande schriftelijke toestemming. De webmaster en plaatselijk belang Pieterzijl aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid voor de volledigheid en juistheid van de gegeven informatie. Gebruik van deze website is geheel voor eigen risico.